Okeani se zagrijavaju rekordnom brzinom, naučnici upozoravaju na novu fazu klimatskih promjena

U junu su zabilježene rekordne površinske temperature mora za ovo doba godine, a 21. juna postavljen je novi globalni rekord za taj mjesec.

Prema podacima Kopernikusove službe za klimatske promjene (C3S), dnevna globalna površinska temperatura mora dostigla je 21. juna 20,86 stepeni Celzijusa, čime je premašen rekord od 20,83 stepena, zabilježen istog datuma 2023. i 2024. godine. Nezavisni podaci službe za praćenje mora pokazuju isti trend – globalna površinska temperatura mora 21. juna dostigla je i 21 stepen Celzijusa, oko 0,1 stepen više od prethodnih rekorda.

Prema izvještaju za prvo polugodište, period su obilježile povišene površinske temperature mora i rasprostranjeni morski toplotni talasi širom svjetskih mora.

Prosječna globalna površinska temperatura mora od januara do kraja juna iznosila je 20,94 stepena Celzijusa, što je drugi najviši rezultat za taj period otkako se vrše mjerenja, izjavio je Simon van Genip, glavni okeanograf Kopernikusove službe za praćenje mora.

Krajem juna čak 82 posto svjetskih okeana bilo je pogođeno toplotnim talasima različitog intenziteta.

Rekord i dalje drži 2024. godina, kada je prosječna temperatura u istom periodu iznosila oko 21,04 stepena Celzijusa.

Morski toplotni talasi od početka godine postepeno su se širili, pa je do kraja juna oko 82 posto svjetskih okeana bilo zahvaćeno toplotnim talasima različitog intenziteta. Ni u ovom slučaju nije oboren rekord iz 2024. godine, kada je oko 83 posto okeana bilo pogođeno ovim fenomenom.

Posebno su se izdvojila tri žarišta: Sredozemno more, centralni sjeverni Atlantik i ekvatorijalni Pacifik.

Topliji okeani donose brojne posljedice

Više temperature mora duže zadržavaju toplotu u atmosferi, daju dodatnu energiju olujama i povećavaju isparavanje, čime raste rizik od ekstremnih padavina i poplava. Zagrijavanje okeana doprinosi porastu nivoa mora i topljenju leda, istovremeno dodatno opterećujući morske ekosisteme.

Visoke temperature okeana poklopile su se s početnom fazom razvoja prirodnog fenomena El Niño. Svjetska meteorološka organizacija početkom juna saopćila je da postoji velika vjerovatnoća da će se razviti tokom ljeta, dok je američka Nacionalna uprava za okeane i atmosferu (NOAA) 11. juna objavila da su uslovi za El Niño već prisutni.

Naučnici ističu da je prerano reći da li je trenutno zagrijavanje površine mora privremeno ili najavljuje dugotrajniji trend, s obzirom na to da se godišnji temperaturni maksimumi obično bilježe u julu i augustu, prenosi Balkan Green Energy News.

Direktor C3S-a Carlo Buontempo upozorio je da bi zabilježeni rekordi mogli označiti početak nove faze klimatskih promjena.

"S temperaturama okeana na ovim nivoima i El Niñom na horizontu, vjerovatno ćemo vidjeti još temperaturnih rekorda u narednim mjesecima", rekao je Buontempo.

Okeani pokazuju koliko je klima narušena

Dok se pažnja uglavnom usmjerava na toplotne talase i ekstremne temperature na kopnu, okeani pružaju širu sliku o tome koliko su klimatske promjene izazvane ljudskim djelovanjem narušile ravnotežu klimatskog sistema.

Okeani apsorbuju više od 90 posto viška toplote u Zemljinom klimatskom sistemu, koja nastaje prvenstveno zbog emisija gasova s efektom staklene bašte.

Zbog toga se okeani ubrzano zagrijavaju. Prema pisanju Guardiana, količina toplote koja se 2020. godine svake sekunde akumulirala u okeanima bila je ekvivalentna energiji oslobođenoj u pet eksplozija atomske bombe bačene na Hirošimu, dok je prošle godine ta količina dostigla ekvivalent 11 takvih eksplozija svake sekunde.